Trước thực trạng các hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng, đặc biệt là các hành vi xâm phạm dữ liệu cá nhân, lừa đảo, chiếm đoạt tài sản và phát tán thông tin sai sự thật đang có xu hướng gia tăng, Bộ Công an đang chủ trì xây dựng dự thảo Nghị định của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân nhằm thiết lập khung pháp lý quan trọng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân trên không gian mạng.

Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang diễn ra mạnh mẽ, không gian mạng ngày càng trở thành môi trường quan trọng đối với các hoạt động kinh tế, xã hội, quản lý nhà nước cũng như đời sống của người dân. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển đó, các hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng, đặc biệt là các hành vi xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, xâm phạm dữ liệu cá nhân, lừa đảo, chiếm đoạt tài sản và phát tán thông tin sai sự thật đang có xu hướng gia tăng, ngày càng tinh vi, phức tạp. 

Việc xây dựng, ban hành Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân là hết sức cần thiết nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, là yêu cầu cấp thiết nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật An ninh mạng năm 2025 và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025. 

Hai đạo luật này đã thiết lập khung pháp lý quan trọng trong quản lý, bảo vệ không gian mạng và dữ liệu cá nhân, tuy nhiên để các quy định của luật được thực thi hiệu quả trên thực tế cần có cơ chế xử phạt hành chính cụ thể đối với các hành vi vi phạm. Trong khi đó, hệ thống các quy định xử phạt, quy định xác định các hành vi vi phạm hiện hành đang được quy định rải rác tại nhiều nghị định khác nhau như Nghị định 53/2023/NĐ-CP quy định chi tiết Luật An ninh mạng; Nghị định 13/2023/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân, Nghị định 356/2025/NĐ-CP quy định biện pháp bảo vệ dữ liệu cá nhân; Nghị định số 15/2020/NĐ-CP (sửa đổi bổ sung tại nghị định số 14/2022/NĐ-CP) về xử phạt trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin, an toàn thông tin mạng… dẫn đến tình trạng phân tán, chồng chéo, gây khó khăn trong quá trình áp dụng pháp luật và xử lý vi phạm. 

Bên cạnh đó, Nghị định cũng góp phần khắc phục khoảng trống pháp lý trong xử lý vi phạm. Hiện nay, một số hành vi vi phạm liên quan đến an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân chưa được quy định đầy đủ hoặc chế tài chưa tương xứng trong các nghị định xử phạt hiện hành, do đó việc xây dựng Nghị định mới sẽ tạo cơ sở pháp lý rõ ràng để xác định hành vi vi phạm, mức xử phạt, thẩm quyền xử phạt và các biện pháp khắc phục hậu quả, bảo đảm tính răn đe và phòng ngừa vi phạm.

Đồng thời, Nghị định sẽ góp phần nâng cao chất lượng công tác quản lý nhà nước trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số. Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, kinh tế số và các dịch vụ trên không gian mạng kéo theo nhiều nguy cơ xâm phạm an ninh mạng và lộ, lọt dữ liệu cá nhân, vì vậy việc ban hành Nghị định xử phạt phù hợp với các luật mới sẽ góp phần tăng cường hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước trên không gian mạng.

Hơn nữa, Nghị định sẽ góp phần quan trọng bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân trên không gian mạng. Các hành vi như xâm phạm đời tư, thu thập và sử dụng trái phép dữ liệu cá nhân, vu khống, bôi nhọ danh dự, lừa đảo trực tuyến,…không chỉ gây thiệt hại về vật chất mà còn gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín, danh dự và tâm lý bị hại. Khi có chế tài xử lý vi phạm cụ thể và đủ mạnh, người dân sẽ được bảo vệ tốt hơn, đồng thời nâng cao niềm tin và môi trường số.