Trong thời đại chuyển đổi số, internet và công nghệ số đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống xã hội. Các hoạt động học tập, làm việc, kinh doanh, giao dịch tài chính, khám chữa bệnh, giáo dục và quản lý nhà nước ngày càng được thực hiện trên môi trường mạng. 

Cùng với những lợi ích to lớn, không gian mạng cũng đặt ra nhiều thách thức mới về bảo vệ dữ liệu, bảo vệ quyền riêng tư, phòng chống tội phạm công nghệ cao và bảo đảm an toàn cho các hệ thống thông tin. 

Thực tiễn cho thấy ranh giới giữa an ninh mạng và an toàn thông tin mạng ngày càng gắn bó chặt chẽ. Một sự cố mất an toàn thông tin có thể nhanh chóng trở thành nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh quốc gia; ngược lại, các hoạt động xâm phạm an ninh mạng thường bắt nguồn từ những lỗ hổng trong công tác bảo đảm an toàn thông tin. 

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15 đã có bước đổi mới quan trọng ngay từ Điều 1 và Điều 2, mở rộng phạm vi điều chỉnh và hợp nhất các nội dung về an ninh mạng với an toàn thông tin mạng theo hướng đồng bộ, thống nhất và phù hợp với bối cảnh chuyển đổi số quốc gia. 

Đây được xem là một trong những điểm mới có ý nghĩa nền tảng của Luật An ninh mạng năm 2025. 

• ĐIỂM MỚI NỔI BẬT TẠI ĐIỀU 1 VÀ ĐIỀU 2 

Điều 1 của Luật An ninh mạng 2025 đã mở rộng phạm vi điều chỉnh của Luật nhằm bao quát đầy đủ hơn các hoạt động liên quan đến bảo vệ không gian mạng, dữ liệu số, hệ thống thông tin và các chủ thể tham gia môi trường mạng. 

Điều 2 tiếp tục hoàn thiện hệ thống khái niệm, thuật ngữ pháp lý liên quan đến an ninh mạng, an toàn thông tin mạng, dữ liệu số và các hoạt động trên không gian mạng. 

Điểm đáng chú ý là Luật đã tiếp cận theo hướng thống nhất giữa: 

- Bảo đảm an ninh mạng. 

- Bảo đảm an toàn thông tin mạng. 

- Bảo vệ dữ liệu số. 

- Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân trên môi trường mạng. 

Cách tiếp cận mới này giúp khắc phục tình trạng chồng chéo, phân tán trong quản lý và tạo cơ sở pháp lý đồng bộ cho hoạt động bảo vệ không gian mạng quốc gia. 

• SO SÁNH VỚI LUẬT AN NINH MẠNG 2018 

Luật An ninh mạng năm 2018 chủ yếu tập trung vào nhiệm vụ: 

- Bảo vệ an ninh quốc gia trên không gian mạng. 

- Phòng ngừa và xử lý các hành vi xâm phạm an ninh mạng. 

- Bảo vệ hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia. 

Trong khi đó, các nội dung liên quan đến an toàn thông tin mạng được điều chỉnh bởi các văn bản pháp luật khác. 

Đến Luật An ninh mạng năm 2025, phạm vi điều chỉnh đã được mở rộng theo hướng: 

- Đồng bộ hóa các quy định liên quan đến an ninh mạng và an toàn thông tin mạng. 

- Bảo vệ dữ liệu số toàn diện hơn. 

- Tăng cường bảo vệ người dân trên môi trường số. 

- Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực không gian mạng. 

Đây là bước tiến quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong thời đại số. 

• VÌ SAO CẦN MỞ RỘNG PHẠM VI ĐIỀU CHỈNH? 

Không gian mạng ngày càng phức tạp 

Hiện nay, hầu hết các hoạt động của xã hội đều diễn ra trên môi trường số. Các nguy cơ mất an toàn thông tin và xâm phạm an ninh mạng có thể xuất hiện ở mọi lĩnh vực. 

Dữ liệu trở thành tài sản chiến lược 

Dữ liệu cá nhân, dữ liệu doanh nghiệp và dữ liệu quốc gia có giá trị rất lớn. Việc bảo vệ dữ liệu cần được thực hiện đồng bộ với bảo vệ an ninh mạng. 

Tội phạm công nghệ cao gia tăng 

Các đối tượng phạm tội ngày càng sử dụng nhiều công nghệ hiện đại để tấn công mạng, lừa đảo trực tuyến và chiếm đoạt thông tin. 

Chuyển đổi số đòi hỏi khung pháp lý hoàn thiện 

Việc mở rộng phạm vi điều chỉnh giúp tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho quá trình xây dựng Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số. 

• NHỮNG TÁC ĐỘNG TÍCH CỰC ĐỐI VỚI NGƯỜI DÂN 

Bảo vệ tốt hơn dữ liệu cá nhân 

Người dân sẽ được bảo vệ tốt hơn trước các hành vi thu thập, mua bán hoặc sử dụng trái phép thông tin cá nhân. 

Nâng cao an toàn giao dịch trực tuyến 

Các hoạt động thanh toán điện tử, ngân hàng số và thương mại điện tử được bảo đảm an toàn hơn. 

Hạn chế nguy cơ lừa đảo mạng 

Việc tăng cường các biện pháp bảo vệ không gian mạng góp phần giảm thiểu các hành vi lừa đảo công nghệ cao. 

Tăng niềm tin vào môi trường số 

Người dân có thể yên tâm hơn khi sử dụng các dịch vụ trực tuyến trong học tập, làm việc và giao dịch hàng ngày. 

• MỘT SỐ VÍ DỤ THỰC TẾ 

Ví dụ 1: Rò rỉ dữ liệu cá nhân 

Thông tin của hàng nghìn người dùng bị phát tán trên internet do hệ thống bảo mật yếu. Nếu công tác an toàn thông tin được thực hiện tốt ngay từ đầu, nguy cơ này sẽ được giảm thiểu đáng kể. 

Ví dụ 2: Lừa đảo trực tuyến 

Đối tượng lợi dụng lỗ hổng bảo mật để chiếm quyền truy cập tài khoản mạng xã hội, sau đó mạo danh chủ tài khoản để vay tiền hoặc lừa đảo người thân. 

Ví dụ 3: Tấn công hệ thống thông tin 

Một cuộc tấn công mạng vào hệ thống dịch vụ công có thể ảnh hưởng đến hoạt động quản lý nhà nước và quyền lợi của người dân nếu không có các biện pháp bảo vệ đồng bộ. 

Những ví dụ trên cho thấy an ninh mạng và an toàn thông tin mạng có mối quan hệ mật thiết và cần được bảo đảm song song. 

• NGƯỜI DÂN CẦN LÀM GÌ? 

Để góp phần thực hiện hiệu quả các quy định mới của Luật An ninh mạng 2025, mỗi người dân cần: 

Thứ nhất, nâng cao nhận thức về an ninh mạng và an toàn thông tin. 

Thứ hai, chủ động bảo vệ dữ liệu cá nhân. 

Thứ ba, sử dụng internet và mạng xã hội một cách an toàn, có trách nhiệm. 

Thứ tư, thường xuyên cập nhật các biện pháp bảo mật cho thiết bị và tài khoản cá nhân. 

Thứ năm, kịp thời phản ánh các hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng cho cơ quan chức năng. 

• CHUNG TAY XÂY DỰNG KHÔNG GIAN MẠNG AN TOÀN 

Điều 1 và Điều 2 Luật An ninh mạng 2025 thể hiện tư duy quản lý mới, phù hợp với xu thế phát triển của thế giới và yêu cầu chuyển đổi số tại Việt Nam. 

Việc mở rộng phạm vi điều chỉnh và hợp nhất giữa an ninh mạng với an toàn thông tin mạng không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. 

Mỗi tổ chức, doanh nghiệp và công dân cần nâng cao trách nhiệm trong việc sử dụng và bảo vệ không gian mạng, góp phần xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh và bền vững./.

Công an xã Lai Thành