Khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh là quyền hợp pháp của công dân được pháp luật Việt Nam bảo vệ. Quốc hội Việt Nam đã ban hành nhiều quy định nhằm bảo đảm người dân được phản ánh tâm tư, nguyện vọng, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của mình. Tuy nhiên, mọi quyền công dân đều phải được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật. Nếu lợi dụng việc khiếu kiện để gây mất an ninh trật tự, xúc phạm người khác hoặc chống đối lực lượng chức năng thì có thể bị xử phạt hành chính, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Ảnh minh họa

1. Không tố cáo sai sự thật, vu khống cán bộ, cơ quan Nhà nước

Một số trường hợp do bức xúc hoặc nghe theo kích động đã làm đơn thư sai sự thật, bịa đặt nội dung nhằm hạ uy tín cán bộ, cơ quan Nhà nước. 

Đây là hành vi vi phạm pháp luật, tại Khoản 1 Điều 8 Luật Tố cáo 2018 nghiêm cấm hành vi cố ý tố cáo sai sự thật. Khoản 3 Điều 8 Nghị định 282/2025/NĐ-CP ngày 30/10/2025 của Chính phủ “quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình” quy định phạt tiền từ 3 đến 4 triệu đồng đối với hành vi cố ý báo thông tin giả, không đúng sự thật đến cơ quan có thẩm quyền. Trường hợp nghiêm trọng có thể bị xử lý theo Điều 156 Bộ luật Hình sự năm 2015 về tội vu khống.

Người dân cần cung cấp thông tin trung thực, có căn cứ, tránh vì nóng giận mà vi phạm pháp luật.

2. Không tụ tập đông người gây mất an ninh trật tự

Việc tập trung đông người trước trụ sở cơ quan, căng băng rôn, hò hét hoặc chặn cổng cơ quan gây ùn tắc giao thông là hành vi bị nghiêm cấm.

Tại Khoản 4 Điều 6 Luật Khiếu nại 2011 cấm kích động, lôi kéo tụ tập đông người gây rối. Điểm d Khoản 4 Điều 8 Nghị định 282/2025/NĐ-CP ngày 30/10/2025 của Chính phủ “quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình” quy định phạt tiền từ 4 đến 6 triệu đồng đối với hành vi tổ chức hoặc tham gia tụ tập đông người trái pháp luật tại cơ quan Đảng, Nhà nước hoặc khu vực cấm. Nếu gây hậu quả nghiêm trọng có thể bị xử lý theo Điều 318 Bộ luật Hình sự năm 2015 về tội gây rối trật tự công cộng.

Người dân nên thực hiện quyền khiếu nại đúng nơi, đúng trình tự, tránh nghe theo lời lôi kéo kích động.

3. Không xúc phạm người tiếp công dân hoặc lực lượng làm nhiệm vụ

Một số trường hợp chửi bới, đe dọa, quay video để bôi nhọ cán bộ tiếp dân hoặc lực lượng làm nhiệm vụ. Đây là hành vi vi phạm pháp luật và làm ảnh hưởng môi trường làm việc văn minh.

Tại Khoản 2 Điều 6 Luật Tiếp công dân 2013 nghiêm cấm đe dọa, xúc phạm cơ quan, tổ chức, người thi hành công vụ. Khoản 3 Điều 8 Nghị định 282/2025/NĐ-CP ngày 30/10/2025 của Chính phủ “quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình” quy định phạt tiền từ 3 đến 4 triệu đồng đối với hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác. Trường hợp nghiêm trọng có thể bị xử lý theo Điều 155 Bộ luật Hình sự năm 2015 về tội làm nhục người khác.

Ứng xử bình tĩnh, hợp tác sẽ giúp quá trình giải quyết vụ việc hiệu quả hơn.

4. Không chống người thi hành công vụ

Các hành vi gây rối, xô đẩy, cản trở lực lượng chức năng thực hiện nhiệm vụ, kích động chống đối lực lượng chức năng trong quá trình tham gia khiếu kiện đều là hành vi vi phạm pháp luật.

Tại Điều 26 Nghị định 282/2025/NĐ-CP ngày 30/10/2025 của Chính phủ “quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình” quy định phạt tiền từ 1 đến 8 triệu đồng đối với hành vi cản trở, chống đối người thi hành công vụ. Nếu nghiêm trọng có thể bị xử lý theo Điều 330 Bộ luật Hình sự năm 2015 về Tội chống người thi hành công vụ.

Mọi hành vi chống đối đều có thể để lại hậu quả pháp lý nặng nề cho bản thân và gia đình.

5. Không lợi dụng quyền tự do dân chủ để kích động, xuyên tạc

Một số đối tượng lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo, tự do ngôn luận để đưa tin sai sự thật, bôi nhọ, xuyên tạc chính sách của Nhà nước, kích động tụ tập đông người khiếu kiện trái pháp luật luật… xâm phạm quyền lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, gây mất an ninh trật tự có thể bị xử lý theo Điều 331 Bộ luật Hình sự năm 2015 về tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Người dân cần tỉnh táo khi tham gia khiếu kiện, trước các thông tin chưa được kiểm chứng trên mạng xã hội, chú ý không phát ngôn, xuyên tạc gây hại cho cá nhân, tổ chức.

6. Không cản trở hoạt động của cơ quan Nhà nước

Chiếm khu vực tiếp dân, trụ sở cơ quan Nhà nước, không cho, cản trở cán bộ làm việc hoặc gây ảnh hưởng hoạt động bình thường của cơ quan, tổ chức là hành vi vi phạm pháp luật.

Tại Khoản 2 Điều 6 Luật Tiếp công dân 2013 nghiêm cấm gây cản trở hoạt động cơ quan, tổ chức. Điểm d Khoản 4 Điều 8 Nghị định 282/2025/NĐ-CP ngày 30/10/2025 của Chính phủ “quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình” quy định phạt từ 4 đến 6 triệu đồng đối với hành vi gây rối hoặc cản trở hoạt động bình thường của cơ quan, tổ chức và nghiêm trọng hơn có thể bị xử lý theo Điều 318 Bộ luật Hình sự 2015 về Tội gây rối trật tự công cộng.

7. Không hủy hoại tài sản 

Đập phá tài sản, bàn ghế, cổng… của cơ quan hoặc làm hư hỏng tài sản công gây thiệt hại vật chất dẫn đếm vi phạm pháp luật.

Tại Khoản 2 Điều 18 Nghị định 282/2025/NĐ-CP ngày 30/10/2025 của Chính phủ “quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình” quy định phạt từ 3 đến 5 triệu đồng đối với hành vi Hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của cá nhân, tổ chức khác hoặc tài sản đồng sở hữu của bản thân với cá nhân, tổ chức khác nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự và nghiêm trọng hơn có thể bị xử lý theo Điều 178 Bộ luật Hình sự năm 2015 Tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản.

8. Không lợi dụng khiếu kiện để cưỡng đoạt tài sản

Một số đối tượng lợi dụng việc tư vấn khiếu kiện để đe dọa, ép buộc người khác đưa tiền nhằm chiếm đoạt tài sản.

Tại Điểm e Khoản 1 Điều 18 Nghị định 282/2025/NĐ-CP ngày 30/10/2025 của Chính phủ “quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình”quy định phạt tiền từ 3 đến 5 triệu đồng đối với hành vi cưỡng đoạt tài sản; nghiêm trọng có thể bị xử lý theo Điều 170 Bộ luật Hình sự về Tội cưỡng đoạt tài sản.

9. Không livestream, đăng tải thông tin khiếu kiện sai sự thật trên mạng xã hội

Việc livestream kích động, đăng video cắt ghép sai sự thật trên mạng xã hội để kêu gọi tụ tập khiếu kiện trái pháp luật gây ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự.

Điều 8 Luật An ninh mạng 2018 nghiêm cấm đăng tải thông tin sai sự thật. Điểm a Khoản 1 Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP, ngày 03/02/2020 của Chính phủ “Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử” quy định phạt tiền từ 10 đến 20 triệu đồng đối với hành vi lợi dụng mạng xã hội để thực hiện một trong hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân. Trường hợp nghiêm trọng có thể bị xử lý theo Điều 331 Bộ luật Hình sự về Tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ.

Mỗi người dân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo đúng trình tự, đúng quy định; không nghe theo kích động, không tham gia các hoạt động trái pháp luật để tránh những hậu quả đáng tiếc cho bản thân, gia đình và xã hội.

Phòng An ninh nội địa