Thực hiện chủ trương của Đảng về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình mới, Bộ Công an đã xây dựng dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) trình Chính phủ và Quốc hội xem xét. Việc sửa đổi toàn diện Luật lần này nhằm khắc phục những bất cập sau hơn 7 năm thi hành, đồng thời bảo đảm phù hợp với mô hình tổ chức mới của các cơ quan trong hệ thống chính trị, nhất là sau khi thực hiện chủ trương không tổ chức Công an cấp huyện.

Ảnh minh họa

Dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) dự kiến trình Quốc hội khóa XVI xem xét có nhiều nội dung đổi mới nhằm đáp ứng yêu cầu sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, bảo đảm thống nhất với Bộ luật Tố tụng hình sự và nâng cao hiệu quả hoạt động điều tra trong tình hình mới.

Theo đó, dự thảo dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) do Bộ Công an xây dựng tập trung vào ba nhóm vấn đề lớn, gồm: Hoàn thiện mô hình tổ chức cơ quan điều tra; Hoàn thiện quy định về thẩm quyền của các cơ quan điều tra; Hoàn thiện quy định về tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan được giao tiến hành một số hoạt động điều tra, đồng thời bổ sung quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của Công an cấp xã trong xác minh ban đầu tố giác, tin báo về tội phạm.

Một trong những điểm mới nổi bật là việc điều chỉnh mô hình tổ chức cơ quan điều tra để phù hợp với việc không còn tổ chức Công an cấp huyện. Dự thảo rà soát, sắp xếp lại hệ thống cơ quan điều tra, làm rõ chức năng, nhiệm vụ và mối quan hệ phối hợp giữa các cơ quan nhằm bảo đảm hoạt động điều tra được thông suốt, hiệu quả.

Dự thảo cũng sửa đổi các quy định về thẩm quyền điều tra theo hướng phân định rõ trách nhiệm giữa các cơ quan điều tra, khắc phục tình trạng chồng chéo, bảo đảm phù hợp với quy định mới của Bộ luật Tố tụng hình sự. Trong đó, đáng chú ý là việc bổ sung cơ chế để Điều tra viên thuộc Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh, khi được bố trí giữ chức vụ Trưởng hoặc Phó Trưởng Công an cấp xã và được phân công, có thể tiến hành khởi tố, điều tra một số vụ án ít nghiêm trọng và nghiêm trọng xảy ra trên địa bàn.

Bên cạnh đó, dự thảo quy định cụ thể hơn nhiệm vụ, quyền hạn của Công an xã, phường, đặc khu, đồn Công an trong việc tiếp nhận, xác minh ban đầu tố giác, tin báo về tội phạm, góp phần bảo đảm xử lý kịp thời các vụ việc phát sinh ngay từ cơ sở.

Đối với các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra như Hải quan, Kiểm lâm, Kiểm ngư và các lực lượng chuyên ngành khác, dự thảo cũng rà soát, điều chỉnh về tổ chức, nhiệm vụ và thẩm quyền để phù hợp với quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy của Chính phủ và yêu cầu thực tiễn.

Về kết cấu, dự thảo Luật được tinh gọn đáng kể so với luật hiện hành, tập trung sửa đổi những quy định không còn phù hợp, đồng thời bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật về tố tụng hình sự và tổ chức bộ máy nhà nước. Theo cơ quan soạn thảo, việc sửa đổi Luật nhằm tạo cơ sở pháp lý đầy đủ để nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của các cơ quan điều tra, đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm trong giai đoạn mới./.

Hồng Sâm