Phát hiện, nghiên cứu, đánh giá dấu vết đường vân tại hiện trường góp phần nhận định quy luật hoạt động của tội phạm, truy nguyên đối tượng phạm tội để xử lý theo quy định pháp luật, đồng thời kịp thời nhận diện phương thức, thủ đoạn hoạt động phạm tội mới, những chủ quan, mất cảnh giác của nhân dân để làm tốt công tác phòng ngừa, không để tội phạm có điều kiện thực hiện.

Thời gian gần đây số lượng vụ việc cướp giật tài sản, trộm cắp tài sản, nhất là trộm tài sản nhà dân trên địa bàn tỉnh Ninh Bình có dấu hiệu gia tăng, gây lo lắng trong nhân dân (09 tháng đầu năm 2025 giám định 50 vụ). Qua công tác tiếp nhận, giải quyết tin báo tố giác tôi phạm, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Ninh Bình đã phối hợp với phòng Kỹ thuật hình sự tiến hành khám nghiệm hiện trường nhiều vụ trộm cắp tài sản, phát hiện thu được nhiều dấu vết đường vân đủ yếu tố giám định phục vụ công tác đấu tranh phòng chống tội phạm. Qua công tác giám định dấu vết đường vân hiện trường cho thấy, bên cạnh việc các đối tượng thực hiện hành vi phạm tội manh động, liều lĩnh còn có sự lơ là mất cảnh giác trong quản lý tài sản của người dân, là kẽ hở để tội phạm lợi dụng phạm tội. Trong một số trường hợp có thể nguy hiểm đến tính mạng khi tội phạm thực hiện hành vi cướp, cướp giật tài sản. Điển hình:

Khoảng 08 giờ 50 ngày 18/4/2025 bà Trần Thị Mái, sinh năm 1950, trú tại tổ dân phố Đông Ngoại, phường Châu Giang, thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam (Nay là tổ Đông Ngoại, phường Duy Tân, tỉnh Ninh Bình) đang đạp xe đi chợ thì bị một nam thanh niên đi xe máy áp sát giật chiếc túi để ở giỏ xe phía trước; trong túi có 4,6 triệu đồng, 01 điện thoại di động và một số giấy tờ khác. Qua công tác khám nghiệm hiện trường  giám định dấu vết đường vân và gửi tra cứu VAFIS xác định dấu vân tay của đối tượng Nguyễn Quyết, sinh năm 1987, trú tại thôn Thượng Vỹ, xã Vĩnh Trụ, tỉnh Ninh Bình là đối tượng có 02 tiền án, 01 tiền sự, trong đó có 01 tiền án về tội cướp giật tài sản. Sơ hở là bà Mái đã để túi xách ở giỏ xe.

 Qua nhiều vụ việc giám định dấu vết đường vân nhận thấy đa số các gia đình bị kẻ gian đột nhập vào trộm cắp tài sản đều không khoá cổng, tài sản cất giữ sơ sài ở nơi dễ tìm thấy, thậm chí mở cửa khi đi ngủ; mọi người đều tin tưởng vào việc nuôi chó giữ nhà, lắp camera an ninh, nhưng thực tế khi đối tượng đột nhập các biện pháp trên đều vô hiệu. Đêm mùng 01, rạng sáng 02/5/2025 tại làng Kim Lũ, xã Thanh Nguyên, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam (nay là xã Thanh Lâm, tỉnh Ninh Bình), kẻ gian đột nhập vào hàng loạt gia đình trộm cắp tài sản mà không bị phát hiện. Đặc điểm trung của vụ việc này là các gia đình đều không khoá cửa khi đi ngủ, đối tượng sử dụng thiết bị vô hiệu hoá camera, gây khó khăn cho quá trình điều tra.

Nhiều trường hợp đối tượng nghiên cứu, tìm hiểu lịch trình, sinh hoạt của gia đình nạn nhân, lợi dụng cửa phụ phía sau nhà, cửa tum sơ sài, cây cối tự nhiên sát tường bao đu bám trèo lên dễ dàng, lúc không có người ở nhà đột nhập ban ngày để trộm cắp tài sản 

Khoảng 17 giờ ngày 23/4/2025 anh Lại Văn Dương, sinh năm 1976, trú tại: thôn Dương Xá, xã Thanh Hà, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam (Nay là thôn Dương Xá, xã Liêm Hà, tỉnh Ninh Bình) trình báo bị kẻ gian đột nhập vào trong nhà lấy trộm tài sản sản gồm: 58 triệu VNĐ, 3000 USD, 2,5 cây vàng 9999. Qua công tác khám nghiệm hiện trường đã xác định được lối ra vào hiện trường bắt đầu từ hàng cây sấu sát tường dẫn lên cửa tum tầng 2; Qua giám định dấu vết đường vân và gửi tra cứu VAFIS xác định dấu vân tay của đối tượng Nguyễn Văn Việt, sinh năm 2003, trú tại xã Tân Thanh, tỉnh Ninh Bình; đấu tranh khai thác Việt thừa nhận đã gây ra 05 vụ trộm bằng phương thức đột nhập như trên.

Thực nghiệm điều tra lối đột nhập của đối tượng vào nhà dân

Công tác giám định dấu vết đường vân đã phát huy hiệu quả tốt trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm, định hướng đúng đắn, kịp thời, chính xác cho Cơ quan điều tra trong hoạt động tố tụng hình sự. Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi 2017 và năm 2025 quy định các tội xâm phạm sở hữu tài sản tại Chương XVI với chế tài rất nghiêm khắc, các đối tượng phạm tội đều bị điều tra, truy tố, xét xử theo đúng quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự. Trách nhiệm chứng minh tội phạm thuộc các Cơ quan tiến hành tố tụng. Tuy nhiên để công tác đấu tranh phòng chống tội phạm phát huy hiệu quả cao nhất cần phải có sự chung sức của cả hệ thống chính trị với lực lượng Công an làm nòng cốt; trong đó có sự cảnh giác cao độ của nhân dân trong chính bảo vệ tài sản, tính mạng, sức khoẻ của mình. Thực hiện tốt từ những hành vi nhỏ nhất như: Cảnh giác khi ra đường có mang theo tài sản, kiểm tra cổng, cửa trước khi đi ngủ, phát quang cành cây xung quanh tường bao…cũng góp phần kéo giảm tội phạm, nhất là vào dịp cuối năm, mùa lễ hội. 

Phòng Kỹ thuật hình sự - Công an tỉnh Ninh Bình