Trong bối cảnh các nền tảng mạng xã hội tiếp tục phát triển ngày càng mạnh mẽ, thông tin lan truyền với tốc độ rất nhanh. Một số đối tượng thù địch, phản động, cơ hội chính trị đã triệt để lợi dụng không gian mạng để tuyên truyền, xuyên tạc, chống phá Đảng, Nhà nước, cấp ủy, chính quyền các cấp. Trong đó, thủ đoạn tuyên truyền chống phá rất tinh vi thường được các đối tượng sử dụng trong thời gian gần gây là đưa ra những thông tin "sự thật nửa vời" để thu hút sự chú ý của dư luận xã hội, từ đó hướng lái các nội dung có lợi cho mục đích chống phá sâu xa của họ.

Theo đó, thông tin kiểu "sự thật nửa vời" là cách chỉ đưa ra một phần thông tin có thật, nhưng lược bỏ bối cảnh, cắt xén nội dung hoặc thêm suy diễn chủ quan của tác giả, người tạo dựng với mưu đồ, mục đích riêng. Đến khi đến người đọc, người nghe, người xem thì bản chất sự việc đã cơ bản hoàn toàn khác.

Thủ đoạn thông tin kiểu “sự thật nửa vời” xuất hiện rất rõ trong các hoạt động, bài viết của tài khoản Facebook “Hoàng Dũng”. Đây là hoạt động lấy một phần dữ kiện có thật, sau đó cắt bỏ bối cảnh và gắn thêm suy diễn chính trị. Một phát biểu thật, một sự kiện thật hay một đoạn ghi âm thật có thể bị biến thành “bằng chứng” cho các kết luận mang ý đồ xuyên tạc, chống phá, bôi nhọ như “khủng hoảng lãnh đạo”, “đấu đá phe phái” hay “hệ thống đang tan rã”. Phần tinh vi chính là ở chỗ bài viết, video hay câu chuyện của tài khoản này dựa trên một phần thông tin có thật khiến người xem dễ dàng tin luôn toàn bộ phần diễn giải phía sau. Đây là cơ chế thao túng nhận thức rất nguy hiểm vì nó không tạo cảm giác “tin giả trắng trợn” mà tạo cảm giác “có cơ sở”. Điểm nguy hiểm của chiêu trò này nằm ở chỗ khi người xem nghe được “giọng thật”; nên dễ tin luôn cả phần suy diễn chính trị của tài khoản đó đưa ra. Ngoài ra, tài khoản này còn thường sử dụng ngôn ngữ mỉa mai; công kích cá nhân; và các cụm từ mang tính kích động như: “sự thật bị che giấu”, “đấu đá nội bộ”, “người dân bị lừa”. Đây là cơ chế thay thế tranh luận lý trí bằng phản ứng cảm xúc, rất dễ thu hút sự chú ý của người xem, người nghe và lôi cuốn theo. 

Cảnh giác với thông tin kiểu “sự thật nửa vời” thường xuất hiện trong các hoạt động, bài viết của tài khoản Facebook “Hoàng Dũng”

Cùng với đó, hoạt động của tài khoản Facebook “Hoàng Dũng” cũng luôn khai thác tối đa tâm lý nghi ngờ và sự tò mò chính trị của công chúng. Các nội dung thường xoay quanh những chủ đề nhạy cảm được dư luận xã hội quan tâm như chống tham nhũng, nhân sự cấp cao, sáp nhập xã, phường hay các vụ việc gây tranh cãi trên mạng xã hội. Tuy nhiên, thay vì tiếp cận theo hướng phân tích chính sách hoặc phản biện bằng dữ kiện, tài khoản này thường sử dụng lối dẫn dắt cảm xúc, cắt ghép thông tin và suy diễn động cơ nhằm tạo cảm giác “sự thật bị che giấu”. Điều đáng nói là với chiêu trò "sự thật nửa vời" được sử dụng ở đây không phải khẳng định trực diện mà là “định khung nhận thức”, tức đưa ra các chi tiết gợi mở để người xem tự hình thành kết luận rằng “nội bộ đang rối loạn”. Chính vì người xem tưởng rằng mình “tự nhận ra sự thật” nên mức độ tin tưởng lại càng cao vì nó không tạo cảm giác “tin giả hoàn toàn” mà tạo cảm giác “có cơ sở”. 

Phương thức này điển hình như lấy một phần dữ kiện có thật; cắt bỏ bối cảnh; gắn bình luận suy diễn; rồi dẫn dắt người xem đến kết luận tiêu cực. 

Do đó, trên không gian mạng và thông tin số rất đa chiều hiện nay bên cạnh những thông tin tích cực cũng luôn nhiều thông tin giả, tin sai sự thật, thông tin xấu độc, do đó mỗi người dùng đều cần quan tâm nâng cao hơn tinh thần cảnh giác, chủ động kiểm chứng, xem xét kỹ lưỡng trước khi đăng tải, chia sẻ, bình luận. Có như vậy mới góp phần bảo đảm tốt ANTT trên không gian mạng, tránh bị cơ quan chức năng xem xét, xử lý trách nhiệm khi đăng tải, chia sẻ, bình luận những thông tin vi phạm, thông tin xấu độc, đồng thời cũng góp phần phòng ngừa, ngăn chặn có hiệu quả với loại thông tin “sự thật nửa vời”./.

Nguyễn Văn Thịnh, Phòng An ninh nội địa Công an tỉnh