Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, hoạt động hợp tác, đầu tư, thương mại giữa các doanh nghiệp Việt Nam với đối tác nước ngoài không ngừng được mở rộng. Theo đó, nhu cầu cử cán bộ, nhân viên ra nước ngoài để tham dự hội nghị, hội thảo, khảo sát thị trường, đào tạo, xúc tiến thương mại, ký kết hợp đồng hoặc triển khai các chương trình hợp tác quốc tế ngày càng gia tăng. Đây là hoạt động bình thường, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, mở rộng quan hệ hợp tác và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, thực tế thời gian qua, cơ quan chức năng đã phát hiện một số trường hợp lợi dụng việc được doanh nghiệp cử đi công tác nước ngoài để thực hiện các hành vi không đúng với mục đích xuất cảnh đã đăng ký, như tự ý tách đoàn, thay đổi lịch trình, lưu trú quá thời hạn, làm việc trái phép hoặc tham gia các hoạt động không phù hợp với nội dung chuyến công tác. Những hành vi này không chỉ vi phạm quy định của pháp luật Việt Nam và pháp luật nước sở tại mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín, hình ảnh của doanh nghiệp, làm phát sinh nhiều hệ lụy trong hoạt động hợp tác quốc tế và gây khó khăn cho công tác quản lý nhà nước về xuất nhập cảnh. Đồng thời, doanh nghiệp cũng có thể phải đối mặt với nhiều rủi ro trong quá trình hoạt động như bị tăng cường kiểm tra, xác minh đối với các hồ sơ đề nghị cử nhân sự ra nước ngoài, ảnh hưởng đến việc triển khai các chương trình hợp tác, xúc tiến thương mại, đầu tư với đối tác nước ngoài. Trong trường hợp doanh nghiệp hoặc cá nhân có hành vi làm giả hồ sơ, cung cấp thông tin sai sự thật, tổ chức, môi giới hoặc tạo điều kiện cho người khác xuất cảnh nhằm mục đích trái pháp luật thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm có thể bị xử lý vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

Để phòng ngừa các trường hợp lợi dụng hoạt động công tác, hội nghị, hội thảo, xúc tiến thương mại hoặc hợp tác đầu tư nhằm xuất cảnh không đúng mục đích, các doanh nghiệp cần nâng cao trách nhiệm trong việc quản lý nhân sự được cử đi công tác nước ngoài. Cụ thể:

1. Trước khi cử nhân viên ra nước ngoài, doanh nghiệp cần lựa chọn đúng đối tượng, bảo đảm người được cử đi có nhiệm vụ cụ thể, phù hợp với mục đích chuyến công tác, có năng lực chuyên môn và ý thức chấp hành pháp luật. Đồng thời, cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, chương trình làm việc, thư mời và các tài liệu liên quan, bảo đảm tính trung thực, chính xác, thống nhất với mục đích xuất cảnh. Việc khai báo, cung cấp thông tin cho cơ quan có thẩm quyền phải đúng sự thật, tuyệt đối không hợp thức hóa hồ sơ hoặc tạo điều kiện để cá nhân lợi dụng chuyến công tác nhằm thực hiện mục đích khác.

2. Doanh nghiệp cần phổ biến, quán triệt cho nhân viên các quy định của pháp luật Việt Nam, pháp luật nước sở tại và các quy định liên quan đến xuất nhập cảnh, cư trú, lao động; yêu cầu người được cử đi công tác chấp hành đúng chương trình đã được phê duyệt, không tự ý thay đổi lịch trình, không tách đoàn, không làm việc trái phép hoặc tham gia các hoạt động vi phạm pháp luật. Bên cạnh đó, cần xây dựng quy chế quản lý, giám sát đối với nhân sự trong suốt thời gian công tác ở nước ngoài; phân công đầu mối theo dõi, duy trì liên lạc thường xuyên để kịp thời nắm bắt tình hình, xử lý các vấn đề phát sinh và phối hợp với cơ quan chức năng khi cần thiết.

3. Sau khi kết thúc chương trình công tác, doanh nghiệp cần yêu cầu nhân viên trở về nước đúng thời hạn, đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ và lưu trữ đầy đủ hồ sơ, tài liệu liên quan đến chuyến công tác. Việc quản lý chặt chẽ trước, trong và sau chuyến đi không chỉ giúp doanh nghiệp bảo đảm hiệu quả hoạt động đối ngoại mà còn góp phần phòng ngừa các hành vi lợi dụng xuất cảnh để vi phạm pháp luật.

4. Đối với người lao động, việc được doanh nghiệp cử đi công tác nước ngoài là cơ hội để học tập, nâng cao trình độ chuyên môn, mở rộng quan hệ hợp tác và tiếp cận môi trường làm việc quốc tế. Mỗi cá nhân cần nêu cao ý thức trách nhiệm, chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật, thực hiện đúng mục đích xuất cảnh, đúng chương trình công tác và trở về nước đúng thời hạn. Mọi hành vi lợi dụng chuyến công tác để ở lại nước ngoài trái phép, làm việc không đúng quy định hoặc thực hiện các hoạt động vi phạm pháp luật đều có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý nghiêm trọng, ảnh hưởng đến quyền, lợi ích của bản thân, doanh nghiệp cũng như hình ảnh của công dân Việt Nam.

Việc chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về xuất nhập cảnh không chỉ góp phần bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp và người lao động mà còn thể hiện trách nhiệm của doanh nghiệp trong quá trình hội nhập quốc tế, góp phần xây dựng hình ảnh doanh nghiệp Việt Nam chuyên nghiệp, uy tín, tuân thủ pháp luật và thúc đẩy môi trường hợp tác quốc tế an toàn, minh bạch, bền vững. Phòng Quản lý xuất nhập cảnh Công an tỉnh Ninh Bình khuyến nghị các doanh nghiệp cần nâng cao trách nhiệm trong việc quản lý nhân sự được cử đi công tác nước ngoài; chủ động rà soát, xây dựng quy trình cử cán bộ, nhân viên ra nước ngoài, tăng cường tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật về xuất nhập cảnh và phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng khi phát hiện các dấu hiệu bất thường. Mỗi doanh nghiệp thực hiện tốt trách nhiệm quản lý, mỗi người lao động chấp hành đúng mục đích xuất cảnh sẽ góp phần bảo đảm an ninh, trật tự, giữ gìn hình ảnh công dân Việt Nam và xây dựng môi trường hợp tác quốc tế an toàn, lành mạnh, bền vững.

Phòng Quản lý xuất nhập cảnh - Công an tỉnh Ninh Bình