Trong bối cảnh hạ tầng giao thông ngày càng phát triển và số lượng phương tiện cơ giới tăng nhanh chóng tại Việt Nam, vấn đề an toàn giao thông luôn là chủ đề nóng bỏng. Tai nạn giao thông không chỉ gây thiệt hại về người và của, mà còn để lại những hệ lụy nặng nề cho gia đình và xã hội. Bên cạnh các nguyên nhân từ ý thức người lái như phóng nhanh, vượt ẩu, hay sử dụng rượu bia, thì lỗi kỹ thuật phương tiện – yếu tố có thể kiểm soát được thông qua đăng kiểm – vẫn là một trong những nguyên nhân trực tiếp dẫn đến các vụ tai nạn thảm khốc. Những hiểm họa tiềm ẩn như phanh không ăn, hệ thống lái bị rơ, đèn chiếu sáng không đủ, lốp quá mòn... có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Còn việc cố tình điều khiển xe quá niên hạn, không đăng kiểm là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng, gây nguy hiểm cao độ cho người đi đường.

Ảnh minh họa

Qua công tác giám định kỹ thuật an toàn phương tiện, Phòng Kỹ thuật hình sự đã thực hiện và phát hiện nhiều vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng có nguyên nhân cốt lõi xuất phát từ lỗi kỹ thuật của phương tiện, phần lớn là do hệ thống phanh bị mất, giảm hiệu lực hay lốp xe không đảm bảo an toàn dẫn đến nổ lốp trước thời điểm va chạm. Điểm chung của các vụ việc này là đăng kiểm của phương tiện gây tai nạn giao thông thường vừa hết hiệu lực mà chủ phương tiện hoặc người có trách nhiệm quản lý phương tiện không chủ động thực hiện đăng kiểm đúng thời hạn. Theo quy định, khi tai nạn xảy ra, nếu phương tiện không được đăng kiểm, chủ xe và người có trách nhiệm quản lý xe không chỉ đối mặt với trách nhiệm dân sự, xử phạt hành chính mà còn có thể bị xử lý hình sự (Điều 262 Bộ luật Hình sự quy định “Tội đưa vào sử dụng phương tiện giao thông cơ giới đường bộ, xe máy chuyên dùng không bảo đảm an toàn”) tùy thuộc vào tính chất, mức độ và hậu quả xảy ra. Kết quả giám định là căn cứ quan trọng để xác định trách nhiệm hình sự, hành chính hoặc dân sự đối với chủ xe và các bên liên quan, đồng thời cảnh báo về việc đăng kiểm, bảo dưỡng phương tiện định kỳ. 

Ở chiều ngược lại, quy trình đăng kiểm toàn diện từ hệ thống phanh, lái, đèn chiếu sáng, lốp xe đến khí thải sẽ giúp đảm bảo phương tiện luôn vận hành trong ngưỡng an toàn cho phép. Bên cạnh đó công tác đăng kiểm giúp loại bỏ các phương tiện quá cũ kỹ, máy móc xuống cấp nghiêm trọng, không còn khả năng đảm bảo an toàn lưu thông. Đăng kiểm nghiêm ngặt là tiền đề cho an toàn giao thông, trong khi sự lỏng lẻo trong đăng kiểm là tác nhân tiềm ẩn của tai nạn. Tuy nhiên đăng kiểm không phải là “tấm bùa hộ mệnh” duy nhất. Quy định hiện hành quy định rõ rằng cơ quan đăng kiểm chỉ chịu trách nhiệm tại thời điểm kiểm định, còn việc duy trì tình trạng kỹ thuật giữa hai kỳ đăng kiểm hoàn toàn thuộc về chủ xe, người có trách nhiệm quản lý xe và tài xế. Chính vì vậy, để đảm bảo tham gia giao thông tuyệt đối an toàn, giảm thiểu rủi ro tai nạn, cần sự phối hợp đồng bộ giữa việc tuân thủ pháp luật của chủ xe, sự nghiêm minh của cơ quan chức năng và công tác kiểm định chất lượng cao. Chủ xe ngoài việc thực hiện đăng kiểm đúng thời gian thì cần thực hiện bảo dưỡng định kỳ, không chỉ đợi đến khi đăng kiểm mới kiểm tra xe. Các trung tâm đăng kiểm cần nâng cao tinh thần trách nhiệm, đảm bảo quy trình kiểm định nghiêm ngặt, minh bạch, nói không với tiêu cực./.

Phòng Kỹ thuật hình sự