Trong thị trường mua bán xe cũ, hai thủ đoạn "xe chồng xác" và "xe mẹ bồng con" đã trở thành nỗi ám ảnh đối với người tiêu dùng. Đây là những mánh khóe tinh vi, biến một chiếc xe cũ nát, hư hỏng hoặc không rõ nguồn gốc trở thành một tài sản tưởng chừng như hợp pháp. Mặc dù bề ngoài xe có vẻ bình thường, nhưng việc kiểm tra và giám định số khung, số máy chính là "lưới lọc" quan trọng nhất để vạch trần những thủ đoạn lừa đảo này. Số khung (VIN - Vehicle Identification Number) và số máy (Engine Number) là hai dãy ký tự độc nhất vô nhị của mỗi chiếc xe, được nhà sản xuất đóng chìm trên thân khung xe và động cơ. Chúng đóng vai trò như ADN, như “chứng minh nhân dân” của chiếc xe, ghi lại mọi thông tin về hãng xe, nguồn gốc, năm sản xuất và các thông số kỹ thuật của xe. Qua công tác giám định số khung, số máy phương tiện giao thông, Phòng Kỹ thuật hình sự - Công an tỉnh khuyến cáo người dân một số vấn đề sau: 

Về thủ đoạn lừa đảo và dấu hiệu nhận biết:

- “Xe chồng xác” là chiếc xe được tạo thành từ việc chắp vá các bộ phận của nhiều chiếc xe khác nhau (thường là xe bị cháy, hư hỏng, tai nạn nặng) hoặc sử dụng số khung, số máy của xe hư hỏng để chuyển sang xe khác. Số khung, số máy của xe bị hư hỏng có thể bị làm lại hoặc chuyển sang một chiếc xe khác. Qua công tác giám định có thể thấy những dấu hiệu để nhận biết những chiếc “xe chồng xác” như: mối hàn bất thường, biến dạng khung xe, số khung, số máy nhìn rất “dại”. Vì vậy, cần kiểm tra kỹ các điểm nối của khung xe, lốc máy, đặc biệt là khu vực xung quanh vị trí đóng số khung, số máy. Khung xe có thể bị cong vênh, các điểm nối không thẳng hàng hoặc có vết rạn nứt do va chạm nghiêm trọng trước đó. Nếu phát hiện các mối hàn không đồng đều, có dấu hiệu cắt ghép, tẩy xóa, hoặc các lớp sơn, mạ, bả ma tít không khớp nhau, rất có thể đây là một chiếc “xe chồng xác”. Ngoài ra số khung, số máy của “xe chồng xác” có thể bị đóng, đục lại giống với chiếc xe thật nhưng đã bị hư hỏng. Một khi số khung, số máy bị đóng, đục lại thì thường rất thô sơ, các ký tự không đều, không thẳng hàng hoặc có độ nông sâu khác nhau, bề mặt vị trí đóng số thường bị mài mòn, trượt xước hoặc bị phủ lớp bả ma tít và sơn che phủ cho giống với lớp sơn của xe. 

- “Xe mẹ bồng con” là thủ đoạn tinh vi hơn, khi kẻ gian dùng giấy tờ của một chiếc xe hợp pháp để hợp thức hóa cho một chiếc xe nhập lậu, trộm cắp hoặc không có giấy tờ. Chúng sẽ tiến hành đục lại số khung, số máy trên chiếc xe không có giấy tờ để khớp với thông tin trên giấy tờ xe hợp pháp. Một số dấu hiệu dễ nhận biết bằng mắt thường như: 

+ Màu sơn, lớp mạ khác biệt: Lớp sơn, lớp mạ tại khu vực số khung, số máy có thể có màu hoặc độ bóng khác so với các khu vực xung quanh, chứng tỏ đã có sự can thiệp. 

+ Vết tích tẩy xóa: Khu vực đóng số khung, số máy có thể có vết mài, dũa, hoặc các dấu vết bất thường cho thấy đã bị xóa đi ký tự cũ trước khi đóng dập lại ký tự mới. 

+ Đóng dập lại số không chuyên nghiệp: Các ký tự trên số khung, số máy mới có thể không đều, không thẳng hàng, hoặc có độ nông, sâu không giống với quy cách của nhà sản xuất. 

Để tránh rơi vào bẫy của những thủ đoạn tinh vi này, người dùng cần cẩn trọng, trang bị kiến thức và tiến hành các bước sau sẽ giúp tránh được những rủi ro đáng tiếc và tìm được một chiếc xe chất lượng, hợp pháp:

- Thứ nhất, kiểm tra giấy tờ xe cẩn thận: ​Hãy đối chiếu số khung và số máy trên giấy tờ xe với số khung, số máy thực tế trên thân xe. ​Kiểm tra tính hợp pháp của giấy tờ bằng cách mang đến cơ quan công an nhờ kiểm tra thông tin đăng ký xe. 

- Thứ hai, kiểm tra ngoại hình và các chi tiết xe: ​Quan sát kỹ các vị trí số khung, số máy xem có dấu hiệu đục đẽo, tẩy xóa hay làm lại hay không. Vết sơn mới, vết mài bất thường trên các khu vực này có thể là dấu hiệu của “xe mẹ bồng con”. ​Kiểm tra tổng thể xe, đặc biệt là các mối hàn, ốc vít. Nếu thấy xe có nhiều vết hàn không đồng đều, vị trí các ốc vít không khớp hoặc bị thay mới toàn bộ, có thể đó là “xe chồng xác”.

- ​Thứ ba, mang xe đi kiểm tra tại các Gara uy tín: ​Hãy yêu cầu người bán cho phép đưa xe đến một Gara uy tín để kiểm tra toàn diện. Các thợ chuyên nghiệp có kinh nghiệm sẽ dễ dàng phát hiện ra những điểm bất thường mà người mua không nhìn thấy. ​

- Thứ tư, hạn chế mua xe giá quá rẻ: ​Hãy tìm hiểu giá thị trường của dòng xe định mua. Nếu một chiếc xe được rao bán với giá rẻ hơn nhiều so với giá chung, hãy cẩn thận. Rất có thể xe đang có vấn đề. 

- ​Thứ năm, đưa xe đi giám định tại các cơ quan chuyên môn: Giám định sẽ cho biết liệu chiếc xe có bị thay đổi số khung, số máy hay không, từ đó xác định được nguồn gốc và tính hợp pháp của tài sản. 

Trên đây là những giải pháp tốt nhất để tự bảo vệ mình khỏi những mánh khóe lừa đảo tinh vi, nhằm đảm bảo rằng bạn đang sở hữu một tài sản hợp pháp và an toàn.

Một số hình ảnh số khung, số máy nguyên thủy bị tẩy xóa rồi đóng đục lại số mới

Phòng Kỹ thuật hình sự Công an tỉnh