Để kịp thời sơ cứu, cấp cứu người bị đuối nước qua tình huống nguy hiểm, Phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ Công an tỉnh Ninh Bình hướng dẫn một số kỹ năng sơ cứu và cấp cứu người bị đuối nước như sau

1. Kỹ năng cứu người bị đuối nước: Tuỳ vào tình hình thực tế và năng lực của mỗi cá nhân mà có phương pháp, biện pháp cứu người bị đuối nước sao cho phù hợp. Để đảm bảo vừa cứu được người bị nạn và vừa an toàn cho người ứng cứu, cần thực hiện cụ thể như sau:

* Trường hợp người tham gia cứu nạn không biết bơi hoặc biết bơi nhưng không đủ khả năng trực tiếp cứu người bị nạn:  Khi người tham gia cứu nạn không biết bơi thì cần phải bình tĩnh suy xét và nhanh chóng quan sát xung quanh tìm những vật có khả năng cứu người như cành cây, can nhựa, phao cứu sinh, dây thừng hoặc các vật thể nổi khác; sau đó đưa (hoặc quăng) các vật dụng đó đến vị trí người bị nạn để họ bám, víu rồi kéo dần người bị nạn vào bờ (1) Trường hợp nạn nhân ở gần bờ, người cứu nạn có thể sử dụng tay hoặc cành cây để kéo nạn nhân lên bờ.

Sử dụng tay hoặc cành cây để cứu (nếu nạn nhân gần bờ)

(2) Trường hợp vị trí của nạn nhân ở cách xa bờ, không thể sử dụng tay hoặc cành cây để cứu, khi đó có thể sử dụng các vật như phao tròn, dây thừng…, nhanh chóng quăng đến vị trí người bị nạn để họ có thể bám vào phao, dây và bơi dần vào bờ;

Sử dụng phao có dây kéo hoặc dây thừng để cứu người bị nạn

(3) Trong trường hợp người bị nạn ở quá xa bờ, vượt khỏi tầm quăng đến của các phương tiện cứu nạn như dây thừng, phao kéo… thì người cứu phải bằng mọi cách hô hoán, gọi cứu trợ để cứu người bị nạn một cách nhanh nhất có thể (4) Khi người cứu nạn biết bơi nhưng chưa có kỹ năng cứu đuối nước, để cứu được nạn nhân, người cứu nạn phải thực hiện một số bước như sử dụng phao tròn (phao có dây kéo thì càng tốt) hoặc các vật thể nổi khác để bơi ra gần nạn nhân. Nếu nạn nhân còn tỉnh táo thì ra ký hiệu cho nạn nhân bám vào phao rồi sau đó vừa bơi vừa kéo phao đưa nạn nhân vào bờ. Trường hợp nạn nhân đã đuối sức, người cứu nạn nên tiếp cận nạn nhân từ phía sau, đưa phao (hoặc vật thể nổi) ra phía trước mặt nạn nhân, dùng 2 tay luồn dưới 2 nách nạn nhân từ sau ra trước và bám vào phao đã đặt phía trước, giữ cho đầu nạn nhân nổi và sau đó bơi ngửa đưa nạn nhân vào bờ.

Sử dụng phao tiếp cận phía sau để cứu nạn nhân

(5) Trong trường hợp không có phao hoặc các vật thể nổi, người cứu nạn có thể sử dụng một sợi dây thừng buộc quanh eo mình và để dư một đoạn có độ dài nhất định để cho nạn nhân bám vào (chiều dài phần dây dư khoảng từ 3 đến 5 mét), đầu dây còn lại sẽ được cố định vào một điểm chắc chắn trên bờ hoặc do một người trên bờ giữ đầu dây. Khi bơi gần đến vị trí nạn nhân hãy hô to hoặc ra ký hiệu và quăng đầu dây đã để dư cho người bị nạn cầm, sau đó ra ký hiệu cho người trên bờ kéo dây vào hoặc người cứu nạn vừa bơi vừa co dây kéo theo nạn nhân di chuyển dần dần vào bờ.

Cứu người đuối nước bằng dây

Lưu ý: Trong mọi trường hợp cứu đuối nước, nếu nạn nhân đang vùng vẫy mạnh thì người cứu nạn tuyệt đối không được trực tiếp ôm nạn nhân và không để nạn nhân bám vào người mình. Vì khi đó, nạn nhân đang bị hoảng loạn sẽ ôm và siết chặt có thể làm cho cả nạn nhân và người cứu nạn cùng bị đuối nước.

* Trường hợp người cứu nạn biết bơi và có kỹ năng cứu đuối nước

(1) Người cứu nạn sẽ bơi tiếp cận từ phía sau nạn nhân, nếu nạn nhân nằm sấp thì tiến hành lật ngửa nạn nhân để phần mặt nhô cao hơn mặt nước. Tiếp đó, dùng 2 tay xốc vào nách nạn nhân từ phía sau rồi bơi ngửa đưa nạn nhân vào bờ .Ngoài ra, người cứu nạn có thể dùng 2 tay ôm chặt 2 bên đầu nạn nhân, giữ cho nạn nhân nằm ngửa phần mặt nạn nhân nhô cao hơn mặt nước, người cứu bơi ngửa để đưa nạn nhân vào bờ.

Bơi ngửa cứu nạn nhân bị đuối nước

(2) Trong một số trường hợp khi nạn nhân gần chìm, tuỳ vào tình hình thực tế mà người cứu nạn có thể nắm cổ áo, nắm tóc nạn nhân từ phía sau và sử dụng kiểu bơi ếch nghiêng để kéo nạn nhân vào bờ. Lưu ý trong tất cả các trường hợp phải giữ cho mặt nạn nhân luôn ngửa và nổi trên mặt nước.

Bơi nghiêng cứu nạn nhân

2. Kỹ năng thoát nạn khỏi vùng nước xoáy 

* Nhận biết dòng nước xoáy: Dòng nước xoáy là một dòng nước chảy mạnh từ bờ ra biển. Nguyên nhân của hiện tượng này là do khi sóng biển liên tục đưa nước vào bờ, sẽ tạo thành một dòng xoáy chảy mạnh ngược từ bờ ra biển.

Dấu hiệu nhận biết dòng nước xoáy ra

Thông thường dòng xoáy ở biển hình thành dưới mặt nước, có màu xanh thẫm (do có độ sâu hơn vùng xung quanh). Trên bề mặt nước khu vực này thường không có sóng “bạc đầu” xô vào bờ.

* Đặc điểm dòng nước xoáy: Dòng xoáy ở biển rất nguy hiểm, vận tốc dòng chảy có thể đạt đến 2,5m/giây, chiều rộng từ 1- 3m, chiều dài dòng chảy có thể đạt đến vài chục mét. Với vận tốc này thì khó ai có thể bơi ngược dòng chảy này để vào bờ. Trên thực tế, rất nhiều người bị hoảng loạn khi gặp tình huống này và đã cố bơi ngược trở lại vào bờ, tuy nhiên với cách này hầu hết mọi người đều bị chết đuối.

* Kỹ năng thoát hiểm: Khi đang tắm biển mà gặp phải vùng xoáy, dòng chảy mạnh mọi người cần lưu ý và thực hiện một số thao tác sau: Hãy cố gắng giữ bình tĩnh và hiểu rằng, dòng nước không cuốn bạn chìm xuống đáy mà chỉ kéo bạn ra xa bờ, do đó tuyệt đối không bơi ngược dòng chảy. Đối với người biết bơi hãy bơi ngang hoặc theo hướng chéo xuôi theo dòng chảy và dần tách ra khỏi dòng chảy, sau đó bơi vòng cung dần tiến vào bờ.

Bơi ngang dòng chảy thoát nạn

 Đối với người không biết bơi hoặc đã đuối sức: Hãy thả lỏng và giữ cho cơ thể nổi, trôi theo dòng chảy. Đến khi thấy dòng chảy đã yếu thì cố gắng bơi chéo tách khỏi dòng chảy và bơi vòng vào bờ hoặc ra hiệu cho cứu hộ hoặc mọi người ứng cứu.

Bơi chéo dòng chảy thoát nạn

3. Kỹ năng sơ cấp cứu nạn nhân đuối nước: Sau khi cứu được nạn nhân lên bờ, thì nhanh chóng đưa nạn nhân đến chỗ bằng phẳng, khô ráo; đặt nạn nhân nằm ngửa, đánh giá tri giác của nạn nhân (lay gọi, thức tỉnh nạn nhân).

* Trường hợp nạn nhân còn tỉnh (đáp ứng về mắt, tay chân cử động, hô, nôn ra chất dịch…):Đặt nạn nhân tư thế an toàn, một tay đặt cao lên ngang vai, tay còn lại vòng qua áp sát má, chân đối diện gác qua hông; người cứu dùng 1 tay đặt ở hông, 1 tay đặt ở vai nghiêng nạn nhân qua một bên (phía người cứu); sau đó quan sát mặt của nạn nhân và nhìn nạn nhân có tiếp tục thở tốt hay không.

* Trường hợp nạn nhân bất tỉnh, hôn mê, không còn thở (bằng cách nhìn vào lồng ngực không thấy di động theo hô hấp và kiểm tra mạch cảnh của nạn nhân): Dùng hai ngón tay kiểm tra động mạch cảnh của nạn nhân (vùng cổ), nếu không thấy mạch đập có nghĩa nạn nhân đã ngưng tim. Khi xác định được nạn nhân đã ngưng tim, hãy gọi cấp cứu 115. Sau đó tiến hành hồi sức tim phổi cho nạn nhân (CPR).

Phương pháp hồi sức tim phổi nạn nhân

Bước 1: Quỳ gối sát cạnh vùng ngực nạn nhân.

Bước 2: Bộc lộ vùng ngực nạn nhân, xác định vị trí ép tim (đường nối giữa hai núm ngực hoặc điểm giữa xương ức nạn nhân).

Bước 3: Đặt hai bàn tay đan vào nhau (đối với nạn nhân là người lớn), đặt 1 bàn tay (đối với nạn nhân là trẻ em) lên vị trí ép tim, trục cánh tay thẳng với thân người rồi ép liên tục 30 lần với tần số 100-120 lần/phút.

Bước 4: Dùng khăn hoặc vải sạch lau chất nôn của nạn nhân ở miệng; dùng hai tay ngửa đầu và nâng cằm nạn nhân, dùng hai ngón tay kẹp mũi nạn nhân lại, dùng miệng áp sát miệng nạn nhân và thổi 2 hơi thật mạnh.

Lưu ý: Sau 5 lần ép tim thổi ngạt, tiến hành kiểm tra sự sống của nạn nhân.

Tiếp tục ép tim và hà hơi thở ngạt cho nạn nhân đến khi nạn nhân tỉnh, có tim đập hoặc đội cứu hộ, cơ quan y tế đến./.

                                                        Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH