Ngày 19/3/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 81/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường sắt; có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/5/2026. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm tiếp tục hoàn thiện hệ thống quy định về bảo đảm trật tự, an toàn giao thông, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong tình hình mới, với những điểm mới đáng chú ý sau:

1. Nghị định 81/2026/NĐ-CP đã được tách riêng quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường sắt khỏi lĩnh vực giao thông đường bộ. Trước đây, các hành vi vi phạm của hai lĩnh vực này được điều chỉnh chung tại Nghị định số 100/2019/NĐ-CP. Việc phân định rõ từng lĩnh vực quản lý thể hiện bước hoàn thiện pháp luật theo hướng chuyên sâu, phù hợp thực tiễn và nâng cao hiệu quả quản lý, đảm bảo về trật tự an toàn giao thông.

2. Quy định cụ thể, toàn diện các hành vi vi phạm

- Nghị định 81/2026/NĐ-CP gồm 4 chương, 50 điều, quy định đầy đủ:

+ Các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường sắt;

+ Hình thức, mức xử phạt cụ thể đối với từng hành vi;

+ Biện pháp khắc phục hậu quả;

+ Thẩm quyền xử phạt và tổ chức thực hiện.

- Các hành vi vi phạm được phân loại rõ ràng theo từng nhóm, như:

+ Vi phạm quy định về tín hiệu, quy tắc giao thông đường sắt;

+ Vi phạm về kết cấu hạ tầng đường sắt;

+ Vi phạm trong hoạt động vận tải, khai thác, kinh doanh đường sắt;

- Các hành vi vi phạm khác có liên quan.      

3. Tăng cường biện pháp khắc phục hậu quả, bảo đảm an toàn giao thông đường sắt

- Ngoài các hình thức xử phạt chính như cảnh cáo, phạt tiền, Nghị định 81/2026/NĐ-CP bổ sung nhiều biện pháp khắc phục hậu quả mang tính bắt buộc, như:

+ Buộc tháo dỡ công trình, vật cản vi phạm trong phạm vi bảo vệ đường sắt;

+ Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu;

+ Buộc lắp đặt, duy trì hệ thống tín hiệu, thiết bị an toàn;

+ Buộc thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn giao thông đường sắt.         

4. Siết chặt kỷ cương, nâng cao trách nhiệm của tổ chức, cá nhân

- Nghị định 81/2026/NĐ-CP quy định rõ trách nhiệm của tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân tham gia hoạt động giao thông đường sắt; đồng thời tăng mức xử phạt đối với nhiều hành vi nguy hiểm như:

+ Vượt rào chắn, vượt đèn đỏ tại đường ngang;

+ Xâm phạm hành lang an toàn giao thông đường sắt;

+ Đặt vật chướng ngại, cản trở chạy tàu;

+ Không bảo đảm điều kiện an toàn khi vận hành, khai thác.

- Đối với tổ chức vi phạm, mức xử phạt thường cao hơn cá nhân, qua đó nâng cao tính răn đe, phòng ngừa.

5. Tăng mạnh mức phạt hành vi vượt rào chắn đường sắt

- Một trong những nội dung nổi bật của Nghị định 81/2026/NĐ-CP là điều chỉnh tăng đáng kể mức xử phạt đối với hành vi vượt rào chắn đường ngang, cầu chung khi chắn đang dịch chuyển hoặc đã đóng; vượt khi đèn đỏ đã bật sáng.

Cụ thể:

+ Đối với người đi bộ.

+ Bổ sung hình thức phạt cảnh cáo khi vượt rào chắn khi chắn đang dịch chuyển.

+ Phạt tiền từ 200.000 - 300.000 đồng khi vượt rào chắn đã đóng hoặc vượt khi đèn đỏ bật sáng (tăng tối đa đến 200.000 đồng so với trước).

+ Đối với người điều khiển xe đạp, xe thô sơ.

+ Mức phạt tăng từ 100.000 - 200.000 đồng lên 1.000.000 - 2.000.000 đồng (tăng gấp 10 lần).

+ Đối với người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy.

+ Mức phạt tăng từ 800.000 - 1.000.000 đồng lên 4.000.000 - 6.000.000 đồng.

+ Mức phạt tối thiểu tăng gấp 5 lần, tối đa tăng gấp 6 lần.

+ Đối với người điều khiển máy kéo, xe máy chuyên dùng.

+ Mức phạt tăng từ 2.000.000 - 3.000.000 đồng lên 8.000.000 - 10.000.000 đồng.

+ Đối với người điều khiển xe ô tô.

+ Mức phạt tăng từ 4.000.000 - 6.000.000 đồng lên 18.000.000 - 20.000.000 đồng.

+ Mức phạt tối đa tăng tới 14.000.000 đồng.

- Việc tăng mức xử phạt nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, hạn chế các hành vi nguy hiểm, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn nghiêm trọng tại các điểm giao cắt đường sắt.

6. Quy định chi tiết mức phạt vi phạm nồng độ cồn trong lĩnh vực giao thông đường sắt

Nghị định cũng bổ sung, làm rõ mức xử phạt đối với hành vi vi phạm nồng độ cồn trong lĩnh vực đường sắt, áp dụng từ ngày 15/5/2026.

- Đối với nhân viên đường sắt (trừ lái tàu, phụ lái tàu):

+ Phạt từ 6 - 8 triệu đồng: nồng độ cồn chưa vượt quá mức thấp.

+ Phạt từ 8 - 10 triệu đồng: nồng độ cồn ở mức trung bình.

+ Phạt từ 10 - 12 triệu đồng: nồng độ cồn vượt mức cao.

- Đối với lái tàu, phụ lái tàu và người trực tiếp điều khiển phương tiện giao thông đường sắt:

+ Phạt từ 8 - 10 triệu đồng: mức thấp.

+ Phạt từ 18 - 20 triệu đồng: mức trung bình.

+ Phạt từ 30 - 40 triệu đồng: mức cao.

Ngoài phạt tiền, còn áp dụng hình thức xử phạt bổ sung:

+ Tước giấy phép lái tàu từ 03 - 05 tháng (mức thấp);

+ Tước từ 10 - 12 tháng (mức trung bình);

+ Tước từ 22 - 24 tháng (mức cao).

7. Quy định chuyển tiếp

- Đối với hành vi vi phạm đã xảy ra và kết thúc trước ngày Nghị định có hiệu lực nhưng sau đó mới bị phát hiện: áp dụng quy định tại thời điểm thực hiện hành vi.

- Đối với hành vi vi phạm xảy ra trước nhưng còn đang tiếp diễn khi Nghị định có hiệu lực: áp dụng theo quy định của Nghị định 81/2026/NĐ-CP.

Đồng thời, Nghị định bãi bỏ các quy định liên quan đến xử phạt giao thông đường sắt tại Nghị định số 100/2019/NĐ-CP kể từ ngày 15/5/2026./.

Công an phường Đông A