Trong tiến trình hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế - xã hội, hoạt động hợp tác đầu tư, thương mại, lao động, chuyển giao công nghệ giữa doanh nghiệp Việt Nam với đối tác nước ngoài ngày càng phát triển mạnh mẽ. Cùng với đó, nhu cầu người nước ngoài nhập cảnh, cư trú, làm việc tại Việt Nam tiếp tục gia tăng.

Nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động đầu tư, kinh doanh, pháp luật Việt Nam cho phép cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp thực hiện thủ tục mời, bảo lãnh người nước ngoài nhập cảnh, xuất cảnh, cư trú tại Việt Nam theo quy định của Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan.

Tuy nhiên, qua công tác quản lý nhà nước về xuất, nhập cảnh, lực lượng chức năng ghi nhận tình trạng một số doanh nghiệp thực hiện hoạt động mời, bảo lãnh người nước ngoài không đúng quy định; lợi dụng chính sách tạo thuận lợi về xuất nhập cảnh hoặc thiếu nhận thức đầy đủ về trách nhiệm pháp lý của tổ chức bảo lãnh, dẫn đến phát sinh nhiều nguy cơ ảnh hưởng công tác quản lý cư trú, quản lý lao động nước ngoài và bảo đảm an ninh, trật tự.

Nhận diện một số hành vi vi phạm thường gặp

Thực tiễn công tác quản lý cho thấy, hoạt động mời, bảo lãnh sai quy định thường xuất hiện dưới nhiều hình thức khác nhau.

Một số doanh nghiệp được thành lập nhưng không có hoạt động sản xuất, kinh doanh thực tế; không bảo đảm điều kiện về trụ sở, nhân sự, năng lực hoạt động nhưng vẫn thực hiện bảo lãnh số lượng lớn người nước ngoài nhập cảnh.

Một số trường hợp doanh nghiệp đứng tên mời, bảo lãnh không xuất phát từ nhu cầu sử dụng thực tế; cho thuê, cho mượn tư cách pháp nhân; bảo lãnh khống hoặc hợp thức hóa hồ sơ cho người nước ngoài nhằm phục vụ mục đích khác với nội dung đã khai báo với cơ quan quản lý nhà nước.

Đáng chú ý, có trường hợp người nước ngoài được mời, bảo lãnh nhập cảnh theo diện đầu tư, thương mại, lao động nhưng sau khi nhập cảnh không hoạt động tại đơn vị bảo lãnh; làm việc cho tổ chức khác; hoạt động sai mục đích nhập cảnh; tự ý thay đổi nơi làm việc, địa bàn hoạt động hoặc cư trú không đúng quy định.

Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm quản lý người nước ngoài sau bảo lãnh; không nắm được tình hình cư trú, nơi làm việc, quá trình hoạt động của người nước ngoài; chậm thông báo hoặc không phối hợp cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng khi phát sinh thay đổi liên quan đến người nước ngoài được bảo lãnh.

Những hành vi trên tiềm ẩn nguy cơ bị các đối tượng lợi dụng để thực hiện hoạt động vi phạm pháp luật, gây khó khăn cho công tác quản lý nhà nước về xuất nhập cảnh, cư trú, lao động người nước ngoài và công tác bảo đảm an ninh, trật tự.

Doanh nghiệp bảo lãnh phải chịu trách nhiệm đối với người nước ngoài do mình bảo lãnh

Theo quy định của Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam (được sửa đổi, bổ sung qua các năm 2019, 2023), cơ quan, tổ chức mời, bảo lãnh có trách nhiệm thực hiện đúng trình tự, thủ tục; chịu trách nhiệm về tính hợp pháp, tính chính xác, tính trung thực của hồ sơ, tài liệu và nội dung đề nghị nhập cảnh, cư trú.

Hoạt động mời, bảo lãnh không chỉ là việc hoàn thiện thủ tục hành chính mà còn gắn liền với trách nhiệm quản lý người nước ngoài trong thời gian cư trú, làm việc, hoạt động tại Việt Nam.

Doanh nghiệp thực hiện bảo lãnh cần bảo đảm người nước ngoài nhập cảnh đúng mục đích; làm việc đúng vị trí, chức danh, nội dung hoạt động đã kê khai; thực hiện đúng quy định về cư trú, lao động, đầu tư, thương mại và các nghĩa vụ pháp lý phát sinh theo lĩnh vực liên quan.

Đối với trường hợp sử dụng lao động nước ngoài, doanh nghiệp phải tuân thủ quy định của Nghị định số 219/2025/NĐ-CP ngày 07/08/2025 của Chính phủ quy định về người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam, bảo đảm điều kiện tuyển dụng, nhu cầu sử dụng lao động nước ngoài, hồ sơ pháp lý, điều kiện cấp hoặc miễn giấy phép theo quy định hiện hành.

Việc “đứng tên hộ”, “giúp hoàn thiện hồ sơ”, “cho mượn pháp nhân”, “hỗ trợ nhập cảnh” nhưng không quản lý thực tế hoặc xác nhận thông tin không đúng thực tế có thể kéo theo trách nhiệm pháp lý đối với doanh nghiệp, người đại diện theo pháp luật và cá nhân liên quan.

Nguy cơ xử lý đối với doanh nghiệp và người nước ngoài vi phạm

Tùy tính chất, mức độ, hậu quả của hành vi vi phạm, tổ chức, cá nhân liên quan có thể bị xem xét xử lý theo quy định của pháp luật về xuất nhập cảnh, cư trú, lao động, doanh nghiệp, pháp luật xử lý vi phạm hành chính hoặc có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu có đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

Đối với người nước ngoài, trường hợp nhập cảnh không đúng mục đích; hoạt động không đúng nội dung được bảo lãnh; vi phạm quy định về cư trú, lao động hoặc các quy định pháp luật khác của Việt Nam có thể bị áp dụng các biện pháp xử lý theo quy định pháp luật hiện hành.

Đối với các hành vi vi phạm thuộc lĩnh vực an ninh, trật tự, việc xử lý được thực hiện theo Nghị định số 282/2025/NĐ-CP ngày 30/10/2025 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình và các quy định pháp luật chuyên ngành liên quan.

Ngoài trách nhiệm pháp lý, doanh nghiệp vi phạm còn có thể phải đối mặt với nguy cơ ảnh hưởng uy tín thương hiệu, suy giảm niềm tin đối tác, phát sinh khó khăn trong quá trình thực hiện thủ tục liên quan đến người nước ngoài và tác động tiêu cực đến hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh.

Khuyến cáo của cơ quan Quản lý xuất nhập cảnh

Để phòng ngừa vi phạm, bảo đảm hoạt động mời, bảo lãnh người nước ngoài đúng quy định pháp luật, cơ quan Quản lý xuất nhập cảnh khuyến cáo các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp:

Một là, chỉ thực hiện mời, bảo lãnh trên cơ sở nhu cầu thực tế, đúng chức năng, ngành nghề, lĩnh vực hoạt động và đúng mục đích nhập cảnh theo quy định pháp luật.

Hai là, rà soát kỹ hồ sơ pháp lý; kiểm tra thông tin nhân thân, vị trí công việc, nơi làm việc, địa điểm tạm trú, nội dung hoạt động của người nước ngoài trước khi thực hiện bảo lãnh.

Ba là, tuyệt đối không cho thuê, cho mượn, mua bán, sử dụng trái phép tư cách pháp nhân doanh nghiệp để thực hiện hoạt động mời, bảo lãnh người nước ngoài.

Bốn là, thực hiện nghiêm trách nhiệm quản lý người nước ngoài sau bảo lãnh; phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng trong quản lý cư trú, khai báo tạm trú, quản lý lao động nước ngoài và xử lý các tình huống phát sinh.

Năm là, chủ động cập nhật quy định pháp luật mới về xuất, nhập cảnh, cư trú, lao động người nước ngoài; kịp thời liên hệ cơ quan Quản lý xuất nhập cảnh để được hướng dẫn khi có khó khăn, vướng mắc.

Cơ quan Quản lý xuất nhập cảnh đề nghị cộng đồng doanh nghiệp nâng cao ý thức chấp hành pháp luật; chủ động phòng ngừa rủi ro; không tiếp tay, không hợp thức hóa, không bảo lãnh hình thức đối với người nước ngoài.

Việc tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật trong hoạt động mời, bảo lãnh người nước ngoài không chỉ góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp mà còn góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về xuất nhập cảnh, bảo đảm an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội và xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh an toàn, minh bạch, bền vững.

Phòng Quản lý xuất nhập cảnh