Ngày 16/11/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 296/2025/NĐ-CP quy định về cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính (VPHC), có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026 và thay thế Nghị định số 166/2013/NĐ-CP ngày 12/11/2013 của Chính phủ. Một số điểm mới nổi bật so với Nghị định số 166/2013/NĐ-CP ngày 12/11/2013 của Chính phủ như sau:

1. Mở rộng phạm vi điều chỉnh tại Điều 1, theo hướng bổ sung trường hợp cưỡng chế quyết định tịch thu tang vật, phương tiện VPHC, hoàn trả kinh phí cho cơ quan đã thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả trong trường hợp khẩn cấp cần khắc phục ngay hậu quả của hành vi vi phạm.

2. Bổ sung 02 nguyên tắc cưỡng chế tại Điều 3, đó là:

 - Người có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế có trách nhiệm ban hành quyết định cưỡng chế trên cơ sở theo dõi, đôn đốc hoặc đề xuất của người có thẩm quyền xử phạt;

- Đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức bị áp dụng biện pháp cưỡng chế và cá nhân, tổ chức khác có liên quan trong cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt VPHC, quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả.

3. Bổ sung 02 nhóm đối tượng áp dụng là hộ gia đình, cộng đồng dân cư vào quy định về khấu trừ tiền và kê biên tài sản để thi hành quyết định xử phạt VPHC tại khoản 5, khoản 6 Điều 4. Theo đó:

- Đối với hộ kinh doanh, hộ gia đình, tổ hợp tác thì khấu trừ tiền, kê biên tài sản, trả chi phí cho hoạt động cưỡng chế từ tiền, tài sản chung của hộ kinh doanh, hộ gia đình, tổ hợp tác; trường hợp tài sản chung không đủ để thi hành quyết định cưỡng chế thì khấu trừ tiền, kê biên tài sản của các thành viên trong hộ kinh doanh, hộ gia đình, tổ hợp tác, trừ trường hợp hợp đồng hợp tác hoặc pháp luật có liên quan quy định khác;

- Đối với cộng đồng dân cư thì khấu trừ tiền, kê biên tài sản, trả chi phí cho hoạt động cưỡng chế từ tiền, tài sản chung của cộng đồng dân cư.

4. Bổ sung quy định về lập biên bản cá nhân, tổ chức bị xử phạt không chấp hành hoặc chấp hành không đầy đủ quyết định xử phạt VPHC; không chấp hành hoặc chấp hành không đầy đủ quyết định tịch thu tang vật, phương tiện VPHC, quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, không hoàn trả kinh phí cho cơ quan đã thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả tại Điều 5.

Đây là bước cần thiết để xác định việc cá nhân, tổ chức bị xử phạt cố tình trốn tránh, trì hoãn việc chấp hành quyết định xử phạt VPHC, trên cơ sở đó tính lại thời hiệu thi hành quyết định xử phạt hoặc ban hành quyết định cưỡng chế.

5. Điều chỉnh thời hạn gửi quyết định cưỡng chế theo hướng phù hợp với Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi, bổ sung năm 2020, năm 2025) và thực tiễn xử phạt tại Điều 6. Theo đó, trong thời hạn 02 ngày làm việc, kể từ ngày ra quyết định cưỡng chế, người ra quyết định cưỡng chế phải gửi quyết định cưỡng chế cho cá nhân, tổ chức bị áp dụng biện pháp cưỡng chế, cơ quan, tổ chức thực hiện việc cưỡng chế và cá nhân, tổ chức có liên quan.

6. Quy định rõ hơn về trách nhiệm tổ chức thi hành quyết định cưỡng chế tại Điều 7. Trong đó, bổ sung 02 trường hợp:

- Đối với những vụ việc có tính chất phức tạp, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp ra quyết định và tổ chức thi hành cưỡng chế trên cơ sở đề xuất của người có thẩm quyền ra quyết định xử phạt của cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân;

- Trường hợp cần thiết phối hợp, huy động nhiều cơ quan, đơn vị, lực lượng chức năng có liên quan, cơ quan chủ trì tổ chức thi hành quyết định cưỡng chế có trách nhiệm phối hợp với các cơ quan có liên quan xây dựng kế hoạch cưỡng chế trình người ra quyết định cưỡng chế phê duyệt.

7. Bổ sung quy định về việc chưa có điều kiện cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt tại Điều 47. Theo đó, trường hợp đã tiến hành xác minh mà có căn cứ xác định chưa có điều kiện cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt VPHC, quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả thì người có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế ban hành quyết định về việc chưa có điều kiện cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt VPHC.

8. Quy định cụ thể hơn về chi phí cho toàn bộ hoạt động cưỡng chế (cách xác định, nguyên tắc quản lý, mức chi, tạm ứng, hoàn ứng…) tại Chương IV (từ Điều 48 đến Điều 53). Theo đó:

- Cán bộ, công chức của cơ quan thi hành quyết định cưỡng chế được huy động thực hiện cưỡng chế, lực lượng Công an, lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở, Dân quân tự vệ, đại diện Ủy ban nhân dân trực tiếp tham gia cưỡng chế: người chủ trì mức 300.000 đồng/người/ngày, đối tượng khác mức 200.000 đồng/người/ngày;

- Đại diện tổ dân phố, trưởng thôn và các đối tượng khác được người ra quyết định cưỡng chế huy động tham gia cưỡng chế: 200.000 đồng/người/ngày./.